Mal Rejimi Sözleşmesi (Evlilik Sözleşmesi): Ne Yapabilir, Nasıl Yapılır ve Neden Hatalı Yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi yapmak eşinize güvenmemek değildir — olası olumsuz senaryolarda malvarlığınızı ve ailenizi birlikte, şeffaf biçimde planlamaktır. Ankara’da noter huzurunda düzenlenen bu sözleşme — halk arasında “evlilik sözleşmesi” olarak da bilinir — yalnızca mal rejimine ilişkindir ve kanunun belirlediği sınırlar içinde serbestçe düzenlenebilir. Mal rejimi sözleşmesi hazırlığı avukatı olarak sayfada hangi rejimlerin seçilebileceğini, hazırlık aşamasını ve dikkat edilecek sınırları ele alıyoruz.
En yaygın yanlış inanç: “Evlilik sözleşmesiyle istediğimiz her şeyi kararlaştırabiliriz.” Hayır. Türk hukukunda mal rejimi sözleşmesi yalnızca malların yönetimi ve paylaşımını düzenler; aile hukukunun emredici kurallarını — nafaka, velayet, kişisel yükümlülükler — sözleşmeyle değiştirmek mümkün değildir. İnternetten indirilen şablonlar geçersiz maddeler içerdiğinden sıklıkla Yargıtay’dan döner.
Bu sayfada
Müvekkilerimizin Bize Sorduğu Sorular
Mal ayrılığı rejimi tam olarak bu amaç için kullanılır. Bu rejimde her eş kendi malvarlığı üzerinde tam tasarruf hakkını korur; evlilik süresince kazanılan mallar bile paylaşıma girmez. Şirket hisseleri, ticari hesaplar ve yatırımlar yalnızca malik olan eşe ait kalır. Özellikle girişimci, şirket ortağı veya serbest meslek sahibi eşler için mal ayrılığı rejimi; bir eşin iflası ya da ağır borç altına girmesi durumunda diğer eşin malvarlığını da korur — bu yönüyle aile için bir “borç sigortası” işlevi görür.
Evet. Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce yapılabileceği gibi evlilik devam ederken de her zaman noterde yapılabilir. “Evlendikten sonra çok geç oldu” yaygın bir yanlış algıdır. Dikkat edilmesi gereken kritik nokta: sözleşme yalnızca ileriye etkilidir — imzalandığı tarihten sonraki dönem için geçerlidir, önceki dönem yasal mal rejimine tabi olmaya devam eder.
Hayır — bu madde hukuken geçersizdir ve sözleşmenin diğer bölümlerine de zarar verebilir. Mal rejimi sözleşmesi yalnızca malların statüsünü, yönetimini ve tasfiye yöntemini düzenler. Sadakat yükümlülüğü, nafaka, velayet veya cezai şart içeren maddeler kanunun emredici kurallarına aykırı olduğundan mahkemece geçersiz sayılır. Boşanmada tazminat hakları zaten kanunda düzenlenmiştir — ek bir sözleşme maddesine gerek yoktur.
Malvarlığınızla ilgili endişeniz mi var? Evlendikten sonra mal rejimini değiştirmenin sonuçları nelerdir? Birlikte değerlendirelim.
Evlilik Sözleşmesine Neler Yazılabilir, Neler Yazılamaz?
Kısa Cevap
Sözleşme yalnızca malvarlığına ilişkin hususları düzenleyebilir. Nafaka, velayet, sadakat, ceza ve kişisel yükümlülükler kapsam dışındadır — bunlar kanunun belirlediği emredici kurallara tabidir.
| Konu | Sözleşmeye yazılabilir mi? |
|---|---|
| Mal rejimi türünün seçimi (mal ayrılığı, mal ortaklığı vb.) | ✓ Yazılabilir — asıl amaç budur |
| Hangi malların kişisel mal sayılacağı (envanter / mal listesi) | ✓ Yazılabilir — ispat kolaylığı sağlar |
| Kira geliri, yatırım getirisi gibi mal gelirlerinin yönetimi | ✓ Yazılabilir |
| Katılma alacağı faizinden feragat | ✓ Yazılabilir |
| Belirli malın tasarruf yetkisinin diğer eşe bırakılması | ✓ Yazılabilir |
| Nafaka miktarının belirlenmesi veya nafakadan feragat | ✗ Geçersiz — nafaka kanunla belirlenir |
| Velayet kararı veya çocuklarla ilgili düzenlemeler | ✗ Geçersiz — çocuğun üstün yararı esastır |
| Sadakatsizlik veya cezai şart içeren maddeler | ✗ Geçersiz — emredici kurallara aykırı |
| “Boşanmama” taahhüdü veya evliliği sürdürme yükümlülüğü | ✗ Geçersiz — kişilik hakkına aykırı |
| Miras payının belirlenmesi (miras sözleşmesiyle karıştırılır) | ✗ Geçersiz — miras hukukuna tabi, ayrı düzenleme gerekir |
İnternetten indirilen şablon sözleşmeler neden işe yaramaz? Şablon metinler çoğu zaman yukarıdaki geçersiz maddeleri içerir. Yargıtay, içeriği emredici kurallara aykırı olan ya da bütünü irade sakatlığı içeren sözleşmeleri iptal etmektedir. Noterin görevi yalnızca şekil denetimi yapmaktır; içeriğin hukuka uygunluğunu denetlemez. Bu nedenle sözleşme hazırlanmadan önce avukattan danışmanlık alınması kritiktir.
Hangi Mal Rejimleri Seçilebilir?
Kısa Cevap
Hiçbir şey yapmazsanız zaten yasal rejim (edinilmiş mallara katılma) uygulanır. Sözleşmeyle 3 seçimlik rejimden birini tercih edebilirsiniz. Kanunda olmayan “karma” veya özel rejimler geçersizdir.
| Rejim | Evlilik süresince | Boşanmada | En çok kim tercih eder? |
|---|---|---|---|
| Edinilmiş mallara katılma Yasal rejim | Her eş kendi malını yönetir; evlilik süresince kazanılan mallar ortaktır | Edinilmiş mallar eşit bölüşülür; katılma alacağı hesaplanır | Sözleşme yapmayanlar — kendiliğinden uygulanır |
| Mal ayrılığı | Her eş kendi malını bağımsız yönetir; mallar birbirine karışmaz | Tasfiye yok — herkes kendi malını alır | Girişimciler, şirket ortakları, farklı gelir düzeyli çiftler |
| Paylaşmalı mal ayrılığı | Mal ayrılığı gibi bağımsız yönetim; ancak kime ait olduğu ispatlanamayan mallar ortaktır | Kimin aldığı ispatlanamayan mallar eşit bölüşülür | Orta yol arayan çiftler |
| Mal ortaklığı | Kişisel mallar dışındaki tüm malvarlığı ortaktır — hiçbir eş tek başına tasarruf edemez | Ortaklık malları eşit bölüşülür | Birlikte yatırım yapan, tüm varlıklarını ortak gören çiftler |
Hangi rejim size uygun? Bu sorunun yanıtı malvarlığınızın yapısına, ticari faaliyetlerinize, varsa önceki evlilikten gelen miras ve haklarınıza ve eşler arasındaki gelir dengesine göre farklılaşır. Genel bir öneride bulunmak mümkün değildir — somut dosya değerlendirmesi şarttır.
Mal Rejimi Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Avukattan danışmanlık alın — taslağı birlikte hazırlayın
Sözleşmenin içeriği, seçilen rejime göre şekillendirilir. Hangi malların kişisel mal sayılacağı, envanter listesi ve özel düzenlemeler bu aşamada belirlenir. Noterin görevi içerik denetimi değil, şekil denetimidir.
Notere randevu alın — her iki eş bizzat hazır bulunmalıdır
Mal rejimi sözleşmesi kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır — vekil tayin edilerek yapılamaz. Her iki eş de noterde bizzat imzalamalıdır. Kimlik belgesi yeterlidir.
Evlilik sözleşmesi noterde mi yapılır? — Evet, zorunludur
Kural olarak mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmalıdır; adi yazılı belgeler mal rejimi sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz. Noterde “düzenleme” (noter tarafından yazılan) veya “onaylama” (taraflarca hazırlanıp noterce onaylanan) biçiminde yapılabilir.
Sözleşme yürürlüğe girer — ileriye etkilidir
İmza tamamlandığında sözleşme noterce taraflara verilir. Yargıtay yerleşik içtihadı gereği sözleşme yalnızca imza tarihinden itibaren hüküm doğurur.
Ne zaman yapılabilir? Evlenmeden önce (nişanlılık döneminde — evlilik şartıyla yürürlüğe girer), nikah sırasında evlendirme memuruna yazılı bildirimle, ya da evlendikten sonra istenen herhangi bir zamanda noterde yapılabilir. Süre sınırı yoktur.
Sözleşme Geçersiz veya İptal Edilebilir Olabilir mi?
Şekil şartına aykırılık
Bu belgeler mal rejimi sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz.
İrade sakatlığı
Hile, korkutma, yanılma veya baskıyla imzalatılan sözleşmeler mahkemece iptal edilebilir. Yargıtay, içeriği anlaşılmadan imzalanan sözleşmeleri de bu kapsamda değerlendirmiştir.
Tipe aykırılık
Kanunda olmayan bir rejim seçilmesi veya emredici kurallara aykırı madde içermesi sözleşmeyi kısmen ya da tamamen geçersiz kılar.
Muvazaa
Alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla yapılan sözleşmeler iptal davasına konu olabilir.
İptal Süresi
İptal nedeninin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her halükarda sözleşmenin yapılmasından itibaren 10 yıl içinde iptal davası açılabilir (TMK m.209). Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri aile mahkemesinde açılır.
Mahkeme Yoluyla Tek Taraflı Mal Ayrılığına Geçiş (TMK m.206)
Kısa Cevap
Her iki eşin anlaşması gerekmez. Belirli koşulların varlığında eşlerden biri tek başına dava açarak mevcut mal rejimini mal ayrılığına dönüştürebilir.
TMK m.206 kapsamında “haklı sebep” sayılan başlıca durumlar şunlardır:
Eşin iflası veya ağır borç altına girmesi
Diğer eşin malvarlığını tehdit eden iflas ya da haczedilebilir boyuttaki borçlar haklı sebep sayılır.
Malvarlığının kötü yönetimi
Eşin ortak malları veya diğer eşin katılma hakkını tehlikeye atacak biçimde kötü yönetmesi.
Fiilen ayrı yaşama
Eşlerin en az bir yıldır ortak hayat sürmemesi — boşanma davası açılmamış olsa bile dava açılabilir.
Bilgi vermekten kaçınma
Eşin malvarlığı, geliri veya borçları hakkında bilgi vermekten haklı sebep olmaksızın kaçınması.
Bu dava aile mahkemesinde açılır; mahkeme haklı sebebi tespit ederse mevcut mal rejimi sona erdirilir ve dava tarihinden geçerli olmak üzere mal ayrılığı rejimi uygulanmaya başlar. Durum ortadan kalkarsa eski rejime dönüş de talep edilebilir.
Ankara’da Mal Rejimi Sözleşmesi
Ankara’da mal rejimi sözleşmesi, herhangi bir noterde yapılabilir. Sözleşmenin hukuka uygunluğu noter aşamasında değil hukuki değerlendirme aşamasında denetlenir; bu nedenle imzadan önce bir aile hukuku avukatıyla içeriğin gözden geçirilmesi önemlidir. Ankara’da özellikle kamu görevlisi çiftler, girişimciler ve ikinci evliliğe hazırlanan eşler bakımından mal ayrılığı rejimi tercih edilebilmektedir; emekli maaşı, kamu kurumu alacakları ve önceki evliliklere ait haklarla kesişim noktaları dikkatli biçimde değerlendirilmesi gereken konulardır.
Ankara mal rejimi sözleşmesi avukatı arayışında olanlar bakımından sözleşmenin taslak hazırlanmasından noter sürecine kadar dosya disiplini kritiktir. Ankara aile hukuku avukatı desteğiyle dosyanız edinilmiş mallara katılma rejimi, mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ve mal ortaklığı seçenekleri yönünden bütüncül değerlendirilir.
Ankara merkezli yürütülen dosyalarda olduğu gibi, şehir dışındaki müvekkiller bakımından da dava türü, yetki, delil ve UYAP üzerinden uzaktan takip imkânları dosya özelinde değerlendirilir.